Almanya’daki faaliyetleri hakkında detaylı bilgi göndermesini ve görüşme için ivedilikle İstanbul’a gelmesini isteyen, Almanların sözlü iletişimine güvenmediği için yazılı ifadeler alması için uyaran, bağımsızlığın hem Türkiye hem Almanya’dan sağlanacak kesin garantilere bağlı olduğunu ve bunun Almanya’nın desteğini sağlamak üzere onlarla mali nitelikte sözleşmeler akdetilmesiyle olacağını bildiren Haydar Bammat’ın Hadışko Arsamakov’a mektubu - Bammat, Haydar, 1890-1965 (My University, 1918)
Mesajınızı tam da bize durumu iyice açıklamak amacıyla Konstantinopolis'e gelmeniz için size telgraf çekmeye karar verdiğim sırada aldım. Sizden, faaliyetlerinizin ayrıntılı bir açıklamasını içeren ayrıntılı bir rapor bekliyordum; maalesef gereksiz yere bekledim. Kont Bernstorff'tan irtibat beklediğimi size iletmesini istedim. Birlikte bir şifre kodumuz olmadığı için size olayları detaylı bir şekilde anlatmayı imkansız buluyorum. Kafkasya'da durum olumlu değil. Batum'da Osmanlı Hükümeti ile imzalanan Dostluk Anlaşması uyarınca Türkiye'den bize silah, eğitmen ve küçük bir askeri birlik göndermesini talep ettik. Bütün bunlar hazır, sadece Tiflis'teki Alman Askeri Misyonu onların Gürcistan'ın stratejik rotasından geçişine karşı çıkıyor. Bugüne kadar yapabildiğiniz her şeyi kesinlikle bilmeliyim. Bu nedenle hemen buraya gelmenizi rica ediyorum; belki de hemen ardından Berlin'e dönmelisiniz. Almanlardan yazılı cevap almaya çalışın. Bağımsızlığımızın hem Türkiye'den hem de Almanya'dan kesin garantilerle sağlanmasının gerekli olduğunu düşünüyoruz. Almanya'nın dostluğunu güvence altına almak için mali nitelikte sözleşmeler yapmaya hazırız. Siyasi görevimiz, “Gürcistan-Ermenistan-Azerbaycan” konfederasyonuna girmeye hazır olan Kafkas Hükümetinin bağımsızlığıdır. Devletimiz Dörtlü İttifakın tek bir Gücüyle değil, Dörtlü İttifakın tamamıyla iletişim halinde olmak istiyor. Almanya'nın öneminin ve onunla ilişkimizin çok açık bir şekilde farkındayız. Buraya gelin ki durumu tartışalım ve gelecekteki tutumumuz hakkında bir karar verelim.
Keywords: Arsamakov, Gazavat; Bammat, Haydar, 1890-1965; İstanbul-Turkey; Berlin-Germany; von Bernstorff, Johann Heinrich, 1862-1939; Caucasia; Batumi Conference, 1918; Batumi-Georgia; Turkey; Ottoman State; German Military Mission-Tbilisi; Tbilisi-Georgia; Armenia; Georgia; Azerbaijan; North Caucasus; Caucasian Confederation